آخرين اخبار

    ابن یمین فریومدی

    ابن یمین فریومدی

    فُرومد میامی، آرامگاه بزرگ قطعه سرای پارسی

    روستای هدف گردشگری فرومد در منتهی الیه شرقی شهرستان میامی کیلومتر 180 مسیر شاهرود به سبزوار واقع است. در مرکز این روستای زیبا، ساختمانی سرخ فام به چشم می خورد که آرامگاه ابن یمین، شاعر معروف و قطعه سرای بزرگ زبان فارسی است. بنای آرامگاه در سال 1353 بازسازي و ساختمان زيبائي در آن محل احداث شد كه برخي آن را سمبل كلاه سربداران و گروه ديگر آن را به صورت گلي در حال شكفته شدن مي دانند. اين بنا که با بافت روستا تطابقی ندارد، 6 گوش است. ‏سنگ قبر دارای 6 ضلع کوچک است که روی آن نوشته شده: «آرامگاه امیرفخرالدّین محمد ابن یمین الدین متخلّص به ابن یمین، شاعری بوده است دانشمند، دوران زندگی را با کمال مناعت و وارستگی به پایان رسانده است».

    امير فخرالدّين محمود بن امير يمين الدين طغرائي مستوفي فرومدي مشهور و متخلّص به ابن يمين در اواخر قرن هفتم هجري قمري چشم به جهان گشود. وي دوران كودكي را در زادگاهش گذرانيد و در همان جا به تحصيل مقدمات علوم پرداخت و در همين دوران بود که در علوم معقول و منقول مهارت يافت. در سايه لطف و عنايت پدري صاحب ديوان وزير خراسان (امير يمين الدين) رشد كرد و از روزگار جواني در زمرۀ شاعران و مُنشيان عهد خود در آمد و چنانكه پدرش متصدي تحرير طغرا (نوعي خوشنويسي پيچيده كه به وسيله آن لقب‌ها و نام سلطان یا امیری را برسر فرمان او می‌نوشتند) در آغاز احكام بود و به طغرائي اشتهار داشت فرزند وي ابن يمين هم منصب استيفا و تحرير طغرا را در خدمت علاء الدين محمد فرومدي وزير خراسان عهده دار شد و بدين جهت او را مستوفي ناميده اند.

    نخستين سال هاي زندگاني ابن يمين در خراسان گذشت آنگاه به تبريز رفت و به دستگاه غياث الدين محمد بن رشيد الدين فضل الله وزير پيوست و او را ستود اما به دليل اختلال احوال و عدم استقامت كار خويش در آن شهر از وي اجازۀ بازگشت به زاد و بوم را خواست.

    آن گونه كه از سروده هاي او بر مي آيد اقامت درنواحي عراق (خارج خراسان) چندان براي وي خوشايند نبوده و با طبع شاعرانه اش منافات داشته است عدم نصيب از اهل كرم، بر اين عدم رضايت افزوده و وي را مصمم به بازگشت به خراسان گردانيد و در فرومد سكني گزيد در همين اثنا با گروهي از امرا و وزراي زمان خويش در خراسان مرتبط گشت و به مدح آنان پرداخت كه از آن جمله می توان به خواجه علاء الدین در گرگان، معز الدين حسين كرت در هرات و سربداران در سبزوار اشاره کرد.

    روزگار وي مقارن بود با كشمكش هاي اُمراي خراسان در عهد ايلخانان و حمله مغول كه او نيز از اين درگيري ها به دور نبوده و گاه در آنها شركت می جست چنانكه در جنگ ميان معزُّ الدوله حسين كرت با خواجه وجيه الدين سربداري كه در محلّي بنام زواره روي داد و به شكست خواجه وجيه الدين انجاميد ديوان اشعار او نيز به يغما رفت و تلاش وي براي بازپس گيري اين ديوان در سال 743 ه.ق كه به دربار آل كرت راه يافت و ستايش آنان نيز ثمربخش نبود و او ناچار به گردآوري اشعار پراكنده خويش شد و ديوان تازه ای با مقدمه اي از خود بر آن نگاشت.

    اين شاعر فرهيخته عمري دراز داشته و در طي اشعار به پيري و ضعف و نيز 75 سالگي خويش اشارت دارد به هر حال بيشتر سال هاي عمر خاصه سال هاي آخر را به سبب فضاي نا آرام و آكنده از هرج و مرج دوران مغول و تزلزل اوضاع و احوال و عدم امكان ادامه زندگاني به اتكاي حرفه شاعري و اعتماد مطلق بر ذوق و قريحۀ سخنوري در سبزوار و فرومد به قناعت و انزوا و دهقنت پرداخته است چنانكه خود در يكي از اشعارش به اين مسئله اشارت دارد:

    مرا لقمه نان كه در خور بود

    پديد آورم از ره دهقنت

    به نزديك دونان نخواهم نمود

    زبهر دونان بيش از اين مسكنت

    من و طاعت و گوشه عافيت

    زهي پادشاهي زهي سلطنت

    ابن يمين در انواع فنون شعري و صناعات ادبي طبع آزمائي كرده است اما شهرت و اهميّت وي بيشتر به سبب قطعات اوست كه مشتمل بر مضامين اخلاقي و اجتماعي است در اشعار وي پند واندرز از جايگاه خاصّي برخوردار است. معاني بلند در پند و اندرزها و فصايح سودمند در اشعار وي گوياي علوِّ طبع و دقت در معاني است وي مخاطبش را به تبعيت از عقل ترغيب نموده و كمالات اخلاقي را در قناعت و پرهيز از حرص و آز ترسيم مي نمايد و در عين حال دين و دنيا را توأماً مايۀ نيكوكاري و راحت بندگان و حق جوئي را عين تقوا و زهد و دينداري مي داند.

    كلام ابن يمين از تكلّف و تصنّع عاريست و از لحاظ انسجام و سادگي و رواني بسيار ممتاز است. وي مسلمان شيعه 12 امامي بود و از قصائد غرائي كه در مدح خاندان رسالت سروده است حسن عقيدت و مراتب ارادتش آشكار مي شود همچنين در اشعارش از قرآن و حديث الهام گرفته است و نمونه هایي از درج، اقتباس، اشاره، تلميح، حل و تحليل و تمثيل از قرآن كريم و احاديث را مي توان در اشعار او يافت.

    لطف تو در معني نهفته در دل آگاه

    حكمت تو در زبان نهاده بيان را

    كه اشارت به آيات 1 تا 4 سوره الرحمن دارد وي نسبت به حضرت علي (ع) ارادت و علاقه ويژه ای دارد و قصائد مفصلي دراين باب سروده است.

    همچنين در اشعار او نمونه هایي از افكار ناب وي كه در آن تجلّي فرهنگ ملّي ايران به طور خيره كننده اي جلوه گر است وجود دارد که از آن جمله می توان به مثنوي چهار پند انوشيروان و موبدان كه نماينده انتقال افكار والاي بزرگان ايراني بصورت شعر دري اشاره کرد.

    گزیده‌ای از اشعار ابن یمین شامل 159 قطعه، نخستین ‌بار در سال1852م به کوشش فن شلشتاوسرد در وین به زبان آلمانی ترجمه شد. (چاپ دوم، اشتوتگارت، 1879م). چاپ دیگری از قطعات ابن یمین در سال 1865م در کلکته با عنوان کتاب مقطعات ابن یمین من تصنیفات ابن یمین فرومدی به چاپ رسید. رادول در سال 1933م گزیدۀ دیگری شامل 100 قطعه از اشعار ابن یمین را با ترجمۀ انگلیسی در لندن منتشر کرد. رشید یاسمی که در 1303 ه.ش کتاب سودمندی با عنوان احوال ابن یمین در تهران انتشار داده بود، در سال 1317 ه.ش دیوان اشعار او را نیز منتشر کرد و یک سال بعد (1318ه.ش) سعید نفیسی قطعات و رباعیات ابن یمین را با مقدمه‌ای در احوال او به چاپ رسانید.

    وي عمر 83 يا 84 ساله داشته است وفاتش را فصيحي خوافي در مادۀ تاريخ ذيل چنين ذكر مي نمايد:

    بود از تاريخ هجرت هفتصد با شصت ونه

    روز شنبه هشتم ماه جمادي الاخرين

    گفت رضوان حور را برخيز و استقبال كن

    خيمه بر صحرا ي جنت برزند ابن يمين

    آرامگاه وي درفرومد يادآور خاطرات بزرگ مردي است كه با سرودن اشعار ساده و كلامي شيرين و دلپذير همه را به سوي كمال انسان دعوت مي نماید که امروزه ميعادگاه صاحبدلان و مشتاقان شعر و ادب پارسي است و پس از قرن ها همچنان بزرگ و عزیز داشته می‌شود.

     

    ***

     

    به گاه فقر توانگر نمای همت باش

    که گر هیچ ندارندی بزرگ شمارندت

     

     

    "بدرود"

     
     
     

    ابن یمین فریومدی

      


     
    (ابن یمین فریومدی - قرن هشتم هجری)

    آنکس که بداند و بداند که بداند *** اسب خرد از گنبد گردون بجهاند

    آنکس که بداند و نداند که بداند *** بیدارش نمایید که بس خفته نماند

    آنکس که نداند و بداند که نداند *** لنگان خرک خویش به منزل برساند

    آنکس که نداند ونداند که نداند *** در جهل مرکب ابد الدهر بماند

    ابن یمین فریومدی



    

    ارسال نظر

    نام:*
    ایمیل:*
    متن نظر:
    پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک | قرار دادن شکلک انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler
    کد را وارد کنید: *
کپی برداری از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است. .